ΕΙΔΗΣΕΙΣ

18/6/20

Φώτης Μπαξεβάνης: Σχεδιασμός, Διοίκηση, Αξιολόγηση Προγραμμάτων Εκπαίδευσης Ενηλίκων





Πέμπτη, 18 Ιουνίου 2020

EKABNews

Ο Φώτης Μπαξεβάνης είναι Διασώστης-Πλήρωμα Ασθενοφόρου στο ΕΚΑΒ Αθήνας.



ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Εισαγωγή.                                                            1.
Τρεις σημαντικές διαφορές μεταξύ δια βίου μάθησης και εκπαίδευσης ενηλίκων                                                               2.
Ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα ενταγμένο στην στρατηγική της «προσωπικής και κοινωνικο-πολιτιστικής ανάπτυξης».                      3.
Η παγκοσμιοποιημένη κοινωνία και τα δώρα του καπιταλισμού στην κατάρτιση και διά βίου μάθηση στην Ευρώπη.                                    6.
Συμπεράσματα                                                       9.
Βιβλιογραφία                                                        10.


ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Παρουσιάζοντας ο Condorcet (1743-1794), στη Νομοθετική Συνέλευση (1791-
1792), τον «Γενικό Οργανισμό Δημόσιας Εκπαίδευσης», ένα μαζικό σύστημα κατάρτισης (instruction), εγκαθιδρύει μια «παιδαγωγική αριστοκρατία» (Χρύσης, 1991, σελ.112). Διαχωρίζει τη λειτουργία των λυκείων από την τεχνική-επαγγελματική κατάρτιση, που απευθύνεται στη μεσαία τάξη, παρέχοντας ένα ευρύ σύγχρονο πρόγραμμα Ανθρωπιστικών σπουδών στη γαλλική υψηλή κοινωνία (Green, 2010, σελ.236,237).

Ο Antonio Gramsci (1891-1937) υπογραμμίζει ότι η αστική τάξη επικρατεί μέσω της οικονομικής της δύναμης και της ιδεολογικής της ηγεμονίας σε κάθε πτυχή του κοινωνικού γίγνεσθαι και άρα και στο εκπαιδευτικό σύστημα. Θεωρεί ότι αυτή η ηγεμονία μπορεί να αμφισβητηθεί μέσα από τη εγκαθίδρυση μιας αντίπαλης σοσιαλιστικής ηγεμονίας σε πολιτικό-πνευματικό επίπεδο (Heywood, 2007, σελ.44,234).

Στο πλαίσιο της «ρευστής» παγκοσμιοποιημένης εποχής, η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων βρίσκεται ανάμεσα σε μια κοινωνική ελίτ που συνεχώς μετακινείται με ασφάλεια στο χώρο και σε μια άλλη ομάδα, αυτή των τουριστών, η οποία ταξιδεύει όπου διαβλέπει την ύπαρξη ευκαιριών, αλλά και αυτή των πλάνητων που ταξιδεύει για λόγους βιοπορισμού αναζητώντας τη σταθερότητα (Bauman, 2009). Η έννοια της δια βίου εκπαίδευσης αντικαθίσταται από την έννοια της δια βίου μάθησης, καθώς καταγράφεται μια υποχώρηση των ανθρωπιστικών σπουδών, οι οποίες θέτουν προς διαβούλευση ζητήματα που διευρύνουν τους πνευματικούς ορίζοντες του ανθρώπου. Πλέον, απαιτείται η αναπροσαρμογή της εκπαίδευσης, η οποία αποτελεί υποχρέωση του κράτους, σε μάθηση, η οποία εναπόκειται στο άτομο. Έτσι, καθώς δεν υπάρχει ισότητα ευκαιριών, πρόσβαση στα εκπαιδευτικά προγράμματα έχουν οι υπερεκπαιδευμένοι.

Στην εργασία αυτή θα προσδιοριστούν τρεις βασικές διαφορές μεταξύ των όρων διά βίου μάθησης και εκπαίδευσης ενηλίκων. Ακολούθως θα περιγραφεί ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα της «προσωπικής και κοινωνικο-πολιτιστικής ανάπτυξης» (με βάση την τυπολογία του Βεργίδη) (2005), που στοχεύει στην προσωπική ανάπτυξη και καλλιέργεια του ατόμου. Τέλος, σχολιάζοντας ένα κείμενο του Νίκου Μουζέλη, από την Ελευθεροτυπία του 2010, θα αιτιολογήσω, ότι, λόγω των εγγενών χαρακτηριστικών του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, ακόμα και αν αυτός περιβάλλεται με τον μανδύα του κοινωνικού κράτους, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η ανεργία μέσα στο τρίγωνο αγορά εργασίας-εκπαίδευση-κοινωνικός χώρος.


Τρεις σημαντικές διαφορές μεταξύ δια βίου μάθησης και εκπαίδευσης ενηλίκων

Η μάθηση είναι συνυφασμένη με τις σχολικές διεργασίες, οι οποίες εγγυούνται την κοινωνική συνοχή. Σύμφωνα με τον Illeris (2016), η μάθηση μπορεί να αναφέρεται στο τι συμβαίνει στο ανθρώπινο μυαλό την ώρα που μαθαίνει. Ωστόσο, πολλές φορές συσχετίζεται με τη διδασκαλία, χωρίς να ταυτίζεται με αυτή (σελ.21). Προσπαθώντας να συγκεράσει τα παραπάνω, ο Illeris καταλήγει σε ένα ευρύ ορισμό της μάθησης ως μια διεργασία που στους ζωντανούς οργανισμούς, εν προκειμένω και στους ανθρώπους, διότι η μάθηση μπορεί να συμβεί και στα ζώα, οδηγεί σε μόνιμη αλλαγή της αντίληψης, μέχρι μια νέα μαθησιακή διεργασία και εμπειρία να τροποποιήσει την υφιστάμενη αντίληψη, η οποία μέχρι τότε θεωρείται μόνιμη. Αυτή η αλλαγή δεν οφείλεται αποκλειστικά στην βιολογική ωρίμανση του ατόμου (Illeris, 2016, σελ.21).

Η ανάγκη για μάθηση ικανοποιείται συνήθως μέσα από την εμπειρία, την παρατήρηση, την αλληλεπίδραση με άλλους, δηλαδή την περιστασιακή, άτυπη μάθηση. Ωστόσο, το άτομο μπαίνει και σε μια εκπαιδευτική διεργασία (τυπική ή μη τυπική) που εμπεριέχει πάντα τη διαδικασία της μάθησης (Κόκκος, 2005, σελ.24-26).

Καταγράφοντας μια πρώτη διαφορά, η εκπαίδευση είναι μια σχεδιασμένη μαθησιακή δραστηριότητα. Μπορεί να προσφέρεται από διάφορους εκπαιδευτικούς φορείς (ΙΕΚ-Πανεπιστήμια), από φορείς που δεν παρέχουν εκπαιδευτικές λειτουργίες (τράπεζες-επιχειρήσεις), από απόσταση (e-learning) και μέσω της αυτομόρφωσης, όταν παρέχεται από προγράμματα συστηματικής μάθησης. Σε αυτή τη δραστηριότητα οι εκπαιδευόμενοι συμμετέχουν συνειδητά, αποσκοπώντας στην επίτευξη συγκεκριμένων στόχων (Κόκκος, 2005, σελ.25).

Ο όρος δια βίου μάθηση θεωρείται ευρύτερος της εκπαίδευσης. Σύμφωνα με τον ορισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) και του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (Ο.Ο.Σ.Α.) (1996), είναι η μάθηση που συμβαίνει σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου, με προσωπική πρωτοβουλία, η οποία τροφοδοτείται από το κοινωνικό του κεφάλαιο (εκπαιδευτικό-κοινωνικό-οικογενειακό-εργασιακό) (Βεργίδης, 2000, όπ. αναφ. στο Κόκκος, 2005, σελ.26,27).

Καταγράφοντας τη δεύτερη διαφορά, η εκπαίδευση ενηλίκων περιλαμβάνει την εκπαίδευση ανθρώπων που θεωρούνται ενήλικοι από την κοινωνία και είναι ενταγμένοι σε μια συγκεκριμένη ομάδα στόχο. Άρα, ως εκπαίδευση ενηλίκων θεωρείται (UNESCO, 1976), κάθε διεργασία μέσω της οποίας ενήλικα άτομα συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες με σκοπό την ικανοποίηση της προσωπικής και επαγγελματικής τους ανάπτυξης (Κόκκος, 2005, σελ.30,31).

Ο εργαζόμενος αποκτά εξειδίκευση μέσα από μαθησιακά προγράμματα που εμπεριέχουν την πρακτική άσκηση εν ώρα εργασίας. Πλέον, η απόκτηση επαγγελματικών προσόντων δεν ανήκει στη νεότητα και δεν εγγυάται μια καριέρα χωρίς επιπρόσθετη εκπαίδευση. Η κατάρτιση στοχεύει στη εξειδικευμένη εκμάθηση δεξιοτήτων-κανόνων-εννοιών-στάσεων-συμπεριφορών και στην μερική κατανόηση των πραγμάτων σε εργασιακό και κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο (Κόκκος, 2005, σελ.28,29).

Η τρίτη διαφορά υπογραμμίζει τη χρήση οποιασδήποτε μη θεσμοθετημένης διαδικασίας στη δια βίου μάθηση. Η σχολική εκπαίδευση στη σύγχρονη κοινωνία θεωρείται ασαφής και ανεφάρμοστη εκτός σχολικής αίθουσας. Αντίθετα, η επαγγελματική κατάρτιση είναι άμεσα εφαρμόσιμη, αλλά στερείται επεξηγηματικής εμβάθυνσης (Illeris, 2016, σελ.261,270,274).


Ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα ενταγμένο στην στρατηγική της «προσωπικής και κοινωνικο-πολιτιστικής ανάπτυξης».
Διάφοροι μελετητές, όπως ο Δημήτρης Βεργίδης, κατηγοριοποιούν τις δραστηριότητες εκπαίδευσης ενηλίκων, διερευνώντας τις εκπαιδευτικές ανάγκες. Μέσα από τις στρατηγικές εκπαίδευσης ενηλίκων αναλύουν τις δραστηριότητες ως προς το περιεχόμενό τους, αλλά και τις πολιτικές οι οποίες συνεισφέρουν στην ανάπτυξη αυτών των δραστηριοτήτων. Με βάση την προσωπική τους τοποθέτηση, αλλά και των φορέων που εκπροσωπούν απέναντι στο φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης, οι μελετητές αυτοί προβαίνουν σε διαφορετικές διαπιστώσεις για τις δραστηριότητες της εκπαίδευσης ενηλίκων, θεωρώντας ότι η προσωπική ανάπτυξη αφορά είτε στην αξιοποίηση θεμάτων προσωπικής ολοκλήρωσης στον ελεύθερο χρόνο είτε στην επίτευξη στόχων μέσω της συμπληρωματικής εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης (Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.97,98).

Στην Ελλάδα προτείνεται μια συγκεκριμένη τυπολογία στρατηγικών εκπαίδευσης ενηλίκων, προσαρμοσμένη στις δράσεις που έχουν διαχρονικά αναπτυχθεί. Κάθε στρατηγική αναπτύσσεται με βάση το σκοπό και το στόχο της, το περιεχόμενο των προγραμμάτων εκπαίδευσης που υιοθετεί, τον πληθυσμό και την ομάδα στόχο στην οποία απευθύνεται, τους φορείς εκπαίδευσης ενηλίκων που την εφαρμόζουν. Στις στρατηγικές αυτές εντάσσεται η πολιτικοϊδεολογική, και οι στρατηγικές συμπληρωματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, επιστημονικής εξειδίκευσης, κοινωνικής ένταξης και αντιμετώπισης του αποκλεισμού, προσωπικής και κοινωνικο-πολιτιστικής ανάπτυξης και ολοκληρωμένης τοπικής ανάπτυξης (Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.95,98).

Εστιάζοντας στη στρατηγική της προσωπικής και κοινωνικο-πολιτιστικής ανάπτυξης θα περιγραφεί ένα πρόγραμμα άτυπης εκπαίδευσης, με τίτλο «Κλινικό φροντιστήριο στην προνοσοκομειακή αντιμετώπιση του πολυτραυματία». Το πρόγραμμα αυτό παρουσιάζεται στο πλαίσιο της πρόληψης ατυχημάτων και γενικότερα της αποφυγής και αποτροπής απειλητικών καταστάσεων για τη ζωή του ανθρώπου, ενταγμένο στην θεματολόγια του λαϊκού φροντιστηρίου ενός δήμου. Σκοπός του είναι η εκπαίδευση και πρακτική εξάσκηση στις βασικές και σωτήριες δεξιότητες για τη ζωή ενός πολυτραυματία. Το πρόγραμμα εμπίπτει στην γενική εκπαίδευση ενηλίκων, όπως ορίζεται από το νόμο 3879/2010 (Βεργίδης, 2015, σελ.6,7), στοχεύοντας στην προσωπική-κοινωνική-πολιτιστική ανάπτυξη και καλλιέργεια του πολίτη και στην δημιουργική αξιοποίηση του ελευθέρου χρόνου του (Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.108).

Ο πληθυσμός στόχος στον οποίο απευθύνεται είναι ευαισθητοποιημένοι πολίτες, που, με οποιοδήποτε τρόπο και από οποιαδήποτε θέση, επιθυμούν να συνεισφέρουν στην επείγουσα προνοσοκομειακή αντιμετώπιση ενός πολυτραυματία. Το πρόγραμμα έχει διάρκεια δέκα ωρών και τροποποιείται ανάλογα με τη σύνθεση του ακροατηρίου.

Οι βασικές θεματικές ενότητες του προγράμματος κινούνται σε θεωρητικό και πρακτικό άξονα. Ξεκινούν με διαλέξεις που πραγματεύονται τα εξής θέματα:
Βασικές αρχές τήρησης μέτρων προστασίας και πρόληψης ατυχημάτων.
Έλεγχος της κατακλυσμιαίας αιμορραγίας.
Έλεγχος και βασικοί χειρισμοί εξασφάλισης αγωγού και αερισμού.
Εκτίμηση και αντιμετώπιση πολυτραυματία.
Ακινητοποίηση πολυτραυματία.

Ακολουθεί πρακτική άσκηση στις εξής δεξιότητες:
Έλεγχος κατακλυσμιαίας αιμορραγίας, με άμεση πίεση στο σημείο που αιμορραγεί, ελαστική επίδεση, χρήση αιμοστατικής γάζας και αιμοστατικού ιμάντα (Tourniquet) C.A.T.
Βασικές τεχνικές αποκατάστασης βατότητας αεραγωγού.
Ακινητοποίηση πολυτραυματία σε σκληρή σανίδα.
Αφαίρεση κράνους σε δικυκλιστή.
Πρωτοβάθμια εκτίμηση και αντιμετώπιση πολυτραυματία.
Απεγκλωβισμός πολυτραυματία από όχημα.

Φορέας υλοποίησης του προγράμματος μπορεί να είναι μια εθελοντική ομάδα, ένας πολιτιστικός σύλλογος, το πνευματικό κέντρο ή κάποιο Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου του δήμου, για παράδειγμα ο Οργανισμός Πολιτισμού και Αθλητισμού, που καλεί ένα ειδικό ή μια ομάδα ειδικών για επιμόρφωση των πολιτών. Φορέας χρηματοδότησης του προγράμματος μπορεί να είναι οπωσδήποτε δημόσιος ή ξεχωριστός από τον φορέα υλοποίησης, καθώς και ένας χορηγός, που αποβλέπει στη διαφήμιση των προϊόντων του στην τοπική κοινωνία (Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.108).

Η τεκμηρίωση της ένταξης του προγράμματος στη στρατηγική της προσωπικής και κοινωνικο-πολιτιστικής ανάπτυξης, στηρίζεται στις βασικές αρχές και στόχους τους οποίους αυτή υπηρετεί. Υποστηρίζει λοιπόν, την ανάπτυξη της προσωπικότητας μέσα στο κοινωνικό-οικονομικό-τεχνολογικό γίγνεσθαι, την αντιμετώπιση προσωπικών-κοινωνικών-οικογενειακών αντιξοοτήτων, την αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου, την δημιουργική συνεισφορά σε πολιτιστικά δρώμενα, την επίτευξη κοινωνικής ισότητας και προόδου και την αντιμετώπιση των διακρίσεων και ανισοτήτων. Ωστόσο παρά τις διακηρύξεις της, για ενίσχυση της προσωπικής ανάπτυξης στο πλαίσιο της δια βίου εκπαίδευσης και μάθησης, η Ευρωπαϊκή Ένωση σπάνια χρηματοδοτεί προγράμματα που εντάσσονται στην στρατηγική αυτή (Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.108).

Η τοπική κοινωνία θα πρέπει να ενεργοποιηθεί, ώστε να θέσει με δική της πρωτοβουλία τα θέματα που την απασχολούν στο προσκήνιο. Η έννοια της δια βίου εκπαίδευσης αντικαθίσταται από την έννοια της δια βίου μάθησης, καθώς
καταγράφεται μια υποχώρηση των ανθρωπιστικών σπουδών, οι οποίες θέτουν ζητήματα προς διαβούλευση και διευρύνουν τους πνευματικούς ορίζοντες του ανθρώπου. Έτσι, η προσωπική ολοκλήρωση αποτελεί ουτοπική επιδίωξη στη σημερινή κοινωνία, ενώ η ενθάρρυνση της αμφισβήτησης των πάντων από ενεργούς πολίτες, όπως συνιστά η Λευκή Βίβλος, είναι μάλλον προσχηματική μέσα στο παγκοσμιοποιημένο χωροχρόνο. (Jarvis, 2004, όπ. αναφ. στο Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.97)


Η παγκοσμιοποιημένη κοινωνία και τα δώρα του καπιταλισμού στην κατάρτιση και διά βίου μάθηση στην Ευρώπη.
Ενώ στις δεκαετίες 1990 και 2000 δίνεται έμφαση στην ανάπτυξη της αρχικής και συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης, αποκαλύπτεται μια κλιμακούμενη ανισότητα στην δια βίου εκπαίδευση και μάθηση ενηλίκων. Ο ορισμός της UNESCO (1976) για τη δια βίου εκπαίδευση και μάθηση, που στόχευε να δώσει «την ευκαιρία σε όλους τους ανθρώπους για την πλήρη ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους», αποδεικνύεται κενό γράμμα (Βεργίδης, 2015, σελ.1,2).

Η συμμετοχή στη δια βίου εκπαίδευση αφορά κυρίως τους υπερεκπαιδευμένους ενήλικες, ηλικίας 25-34 ετών, οι οποίοι εργάζονται σε χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και στο δημόσιο τομέα, διαμένουν σε αστικές περιοχές, ενώ μέσα σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται και οι φοιτητές. Αντίθετα απέχουν οι άνεργοι και οι κάτοικοι αγροτικών περιοχών (Βεργίδης, 2015, σελ.3).

Όλα αυτά συμβαίνουν, ενώ οι βασικοί στόχοι της ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής πολιτικής στοχεύουν στην εφαρμογή της δια βίου μάθησης και της κινητικότητας, στην αναβάθμιση της εκπαίδευσης και κατάρτισης, στην προώθηση της ισοτιμίας και της ιδιότητας του πολίτη, αλλά και στην προώθηση της καινοτομίας, της δημιουργικότητας και του επιχειρηματικού πνεύματος. Για την πανευρωπαϊκή υλοποίηση της συνεργασίας στο τομέα της εκπαίδευσης, ουσιαστικά έχει παραχωρηθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο συντονισμός των αρμοδιοτήτων των εθνικών εκπαιδευτικών συστημάτων (Βεργίδης, 2015, σελ.14).

Στην Ελλάδα, την περίοδο 2004-2010, υλοποιούνται από το νεοσυσταθέν Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων (ΙΔΕΚΕ), (νόμος 2909/2001), συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα από το Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Ταμείο (ΕΚΤ). Ωστόσο, παράλληλα, διακόπτονται παλαιοτέρα προγράμματα μορφωτικού, πολιτιστικού και καλλιτεχνικού περιεχομένου. Δημιουργείται ένα νέο γραφειοκρατικό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ Γενικής Γραμματείας Εκπαίδευσης Ενηλίκων (ΓΓΕΕ) και Νομαρχιακών Επιτροπών Λαϊκής Επιμόρφωσης (ΝΕΛΕ), το οποίο υποβαθμίζει τις δράσεις των επιτροπών, όσον αφορά στην υλοποίηση προγραμμάτων για το γενικό πληθυσμό και τις ευάλωτες ομάδες (Λευθεριώτου, 2014, όπ. αναφ. στο Λευθεριώτου και Παυλή-Κορρέ, 2014, σελ.6).

Με το νόμο 3879/2010 για τη διά βίου μάθηση, αλλά και πιο μετά, στην περίοδο της κορύφωσης της οικονομικής κρίσης στη Ελλάδα, με το νόμο 4186/2013 («Αναδιάρθρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και λοιπές διατάξεις»), δίνεται έμφαση στην επαγγελματική κατάρτιση, καθώς σε αυτή αφορούν οι χρηματοδοτήσεις της Ε.Ε., παραμερίζοντας τη γενική εκπαίδευση ενηλίκων (Λευθεριώτου και Παυλή-Κορρέ, 2014, σελ.8,10). Θα μπορούσε, ωστόσο, το κομμάτι της προσωπικής ενδυνάμωσης και ανάπτυξης να συμβάλλει στην εύκολη εύρεση απασχόλησης, μέσα από το μεγάλο εύρος δραστηριοτήτων που υλοποιούσαν οι ΝΕΛΕ.

Τελικά, τα βασικά στοιχεία σχεδιασμού και υλοποίησης προγραμμάτων, ταυτίζονται όλο και περισσότερο με τις προδιαγραφές του σχεδιασμού προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων. Ενώ την περίοδο 1982-1988 οι εκπαιδευτικές ανάγκες καθορίζονται από την βάση, με αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες, από την περίοδο 1989-1999, όπου κλιμακώνεται η κοινοτική χρηματοδότηση προγραμμάτων, οι ανάγκες καθορίζονται στην πλειοψηφία τους από προγράμματα με προκαθορισμένη θεματολογία και πληθυσμό στόχο (Λευθεριώτου και Παυλή-Κορρέ, 2014, σελ.8,10).

Μια προσεκτική ανάγνωση των κειμένων της Ε.Ε., αποκαλύπτει την οικονομική αντίληψη που διέπει τον στρατηγικό σχεδιασμό για την γνώση. Οι ανάγκες της οικονομίας καθορίζουν το περιεχόμενο της δια βίου μάθησης και εκπαίδευσης και ειδικά της εκπαίδευσης ενηλίκων, η οποία υπηρετεί την κατάρτιση με στόχο την απασχολησιμότητα (Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.38).
Η εκπαίδευση ενηλίκων αποτελεί τον αντισταθμιστικό παράγοντα των αρνητικών συνεπειών της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Καλείται να αντιμετωπίσει την ανεργία και τους κοινωνικά περιθωριοποιημένους, την απαξίωση των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων του πολίτη, την έλλειψη προσωπικού βίου. Καλείται να αποτελέσει τον επιταχυντή στην κούρσα της διαρκούς εξέλιξης των απαιτούμενων δεξιοτήτων που πρέπει να αποκτήσουν οι πολίτες (Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.40).

Το 2001 παρατηρείται μια ανησυχία για τον υπέρμετρο τονισμό της συμπόρευσης της δια βίου μάθησης με την απασχόληση και την αγορά εργασίας. Ωστόσο η Ε.Ε. επιμένει στη συναίνεση γύρω από την κοινωνική ένταξη και απασχολησιμότητα. Το 2002 το Συμβούλιο της Ευρώπης καθορίζει την δια βίου εκπαίδευση και μάθηση ως μέσο υποταγής του εργατικού δυναμικού στην αγορά εργασίας, κοινωνικής συνοχής, προσωπικής ολοκλήρωσης, ενεργού άσκησης της ιδιότητας του πολίτη (Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.96).

Η φτώχεια σχετίζεται με την ανεργία και τα χαμηλά εισοδήματα, αλλά και με την υποεκπαίδευση, η οποία την αναπαραγάγει. Το ζητούμενο είναι, πώς θα συνεισφέρουν οι δράσεις των φορέων εκπαίδευσης ενηλίκων στην αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού και στην προσωπική κοινωνική-πολιτιστική ανάπτυξη (Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.46,47). Την ίδια στιγμή το ΕΚΤ αποσκοπεί στην κοινωνική συνοχή αντιμετωπίζοντας τον κοινωνικό αποκλεισμό. Ο καπιταλισμός δεν επιθυμεί την ύπαρξη ενεργών πολιτών, αλλά ένα εργατικό δυναμικό όχι διεκδικητικό, συμμορφωμένο με τα νεοφιλελεύθερα προτάγματα (Jarvis, 2004, όπ. αναφ. στο Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.97).

Η νεοφιλελεύθερη τάση του καπιταλισμού αναδύεται στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και εγκαθιδρύεται ως κυρίαρχη ιδεολογική τάση από την δεκαετία του 1980. Παράγει την κοινωνία των 2/3 δημιουργώντας μια νέα φτώχεια, βασιζόμενη στο λιγότερο κράτος και στα μεγάλα ποσοστά ανεργίας (Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.45,46). Στο πλαίσιο του κεϋνσιανού καπιταλισμού (1950-1960) υπήρχε μια κοινωνική συναίνεση, ειδικά στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη, με χαμηλά ποσοστά ανεργίας και σταθερές δουλειές για όλους (Ψαλιδόπουλος, 2008).

Έτσι, παρουσιάζεται μια άποψη, η οποία συγκρίνοντας το νεοφιλελευθερισμό με τον κεϋνσιανό καπιταλισμό τον θεωρεί ανορθολογικό, μη οικονομικά παραγωγικό, κάτι που υπόρρητα υπαινίσσεται το κείμενο του Νίκου Μουζέλη. Ωστόσο αυτή η κριτική ξεχνά κάτι πολύ σημαντικό. Η ορθολογικότητα και η αποτελεσματικότητα του νεοφιλελευθερισμού και άρα του καπιταλισμού δεν κρίνεται από την προσωπική ανάπτυξη ούτε από την επιμέλεια που παρέχει στους ανθρώπους. Κρίνεται από τον βαθμό εκμετάλλευσης της εργασίας. Άρα ο καπιταλισμός μέσα στον οποίο ζούμε είναι υπεραποτελεσματικός και ίσως υπερορθολογικός (Weber, 2006, σελ. 48,59,62).

Αυτό το κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον έχει τεράστια επίδραση στην εκπαίδευση. Στην Παγκόσμια Διάσκεψή της Ουάσιγκτον (1961), με θέμα Education and Productivity, ο οικονομολόγος Theodore W. Schultz (1902-1998) παρουσιάζει τη θεωρία του ανθρώπινου κεφαλαίου. Ισχυρίζεται ότι, πέρα από την επένδυση σε κεφάλαιο, γη και εξοπλισμό, υπάρχει η επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο, όσο καλά εκπαιδευμένο είναι, τόσο πιο παραγωγικό γίνεται και οδηγεί σε υψηλοτέρα επίπεδα ανάπτυξης (Συργιάννης, 2018,παρ.3).


ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η πρόοδος της τεχνολογίας και του τεταρτογενή τομέα, μαζί με την αποβιομηχάνιση του αναπτυγμένου κόσμου, επηρεάζει άμεσα την δια βίου εκπαίδευση και κατάρτιση του εργατικού δυναμικού. Την εποχή της εγκαθίδρυσης του νεοφιλελευθερισμού, καμία εκπαιδευτική διαδικασία δεν εξασφαλίζει πλέον την ατομική επαγγελματική σταδιοδρομία. Η προσαρμογή στην κοινωνία της γνώσης προκαλεί την κατάργηση πολλών θέσεων εργασίας και τη δημιουργία λιγότερων, προσανατολισμένων στην διαχείριση άυλων υπηρεσιών, όπως η πληροφορία. Οι αλλαγές στην μεταβιομηχανική κοινωνία επηρεάζουν την εκπαίδευση ενηλίκων, η οποία πλέον αποτελεί αναγκαία συνθήκη για την εξειδίκευση. Ωστόσο, η εξειδίκευση αυτή αγγίζει μόνο ένα υπερειδικευμένο πληθυσμό στόχο. Οι υποεκπαιδευμένοι, οι πλάνητες κατά τον Bauman (2009), ζουν στο περιθώριο των προσφερομένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, διότι «αδιαφορούν» (Βεργίδης, Πρόκου, 2005, σελ.58), ασκώντας κακοπληρωμένα επαγγέλματα.

Οι φορείς υλοποίησης και χρηματοδότησης των εκπαιδευτικών προγραμμάτων εστιάζουν στην εξασφάλιση κοινωνικής συνοχής. Η Ελλάδα, εναρμονισμένη με τις επιταγές της Ε.Ε., προσανατολίζεται στην εξειδίκευση το εργατικού δυναμικού μέσα από τη συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση. Η υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων γίνεται στα πλαίσια πολιτικών που στοχεύουν στην αντιμετώπιση της ανεργίας, της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Οι στρατηγικές που εφαρμόζονται στην εκπαίδευση ενηλίκων στοχεύουν στην απασχολησιμότητα, θέτοντας στο περιθώριο την προσωπική ολοκλήρωση και πραγμάτωση του ατόμου. Η στρατηγική της «προσωπικής και κοινωνικο-πολιτιστικής ανάπτυξης δεν τυγχάνει της προσοχής των φορέων χρηματοδότησης εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Τη ίδια στιγμή, ο πλούτος που συσσωρεύεται ως ρευστότητα σε ευρωπαϊκές τράπεζες και σε φορολογικούς παραδείσους, έχει προκύψει από την παραγωγή. Κρύβεται από την φορολογία και θα μπορούσε να διοχετευθεί στην δια βίου μάθηση και εκπαίδευση, στην υγεία, στην έρευνα, στην τεχνολογία (Oxfam, 2019).


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Bauman, Ζ. (2009). Ρευστοί Καιροί: Η ζωή στην εποχή της αβεβαιότητας, (μτφρ. Κ.Γεωρμά). Αθήνα: Μεταίχμιο.
Βεργίδης, Δ. (2015). Νεότερες Εξελίξεις και Τάσεις (σημειώσεις του συγγραφέα). Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Βεργίδης, Δ, & Πρόκου, Ε. (2005). Σχεδιασμός, διοίκηση, αξιολόγηση προγραμμάτων ενηλίκων. Τόμος Α΄. Στοιχεία κοινωνικο-οικονομικής λειτουργίας και θεσμικού πλαισίου. Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Green., A. (2010). Εκπαίδευση και συγκρότηση του κράτους. Η ανάδυση των εκπαιδευτικών συστημάτων στην Αγγλία, τη Γαλλία και στις ΗΠΑ. Αθήνα: Gutenberg.
Heywood, A. (2007). Πολιτικές Ιδεολογίες, (μτφρ. X.Κουτρής). Αθήνα: Επίκεντρο.
Illeris, K. (2016). Ο τρόπος που μαθαίνουμε. Οι πολλαπλές διαστάσεις της μάθησης στην τυπική και άτυπη εκπαίδευση. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Κόκκος, Α. (2005). Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενηλίκων. Τόμος Α’ .Θεωρητικό πλαίσιο και προϋποθέσεις μάθησης. Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Λευθεριώτου, Π, & Παυλή-Κορρέ, Μ. (2014). «Προγράμματα γενικής εκπαίδευσης ενηλίκων της Γενικής Γραμματείας Διά Βίου Μάθησης: παρελθόν, παρόν και μέλλον». Στο Α. Κυρίδης (επιμ.) Ευπαθείς Κοινωνικές Ομάδες και Διά Βίου Μάθηση, σελ. 151-193.
Συργιάννης, Χ. (2018). Η θεωρία του ανθρώπινου κεφαλαίου (Human Capital Theory) και η σχέση με την Αρχική Επαγγελματική Κατάρτιση. Αθήνα: Πρακτικά 5ου Συνεδρίου: «Νέος Παιδαγωγός».
Ψαλιδόπουλος, Μ. (2008). «Οικονομική Σκέψη και Πολιτικές στο Μεσοπόλεμο και στη Μεταπολεμική Περίοδο», στο Μ. Δρίτσα (επιμ.) Θέματα Οικονομικής και Κοινωνικής Ιστορίας. Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, σελ. 223-243.
Weber, Max. (2006). Η Προτεσταντική Ηθική και το Πνεύμα του Καπιταλισμού. (Μτφρ. Μ.Γ. Κυπραίος), Αθήνα: Gutenberg.
Χρύσης, Α. (1991). «Μερικές σκέψεις πάνω στη σχέση διανοούμενων και πολιτικής πρωτοπορίας στην περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης». Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, Τ.80, (σελ. 110-129).
Oxfam, (2019). Billionaire fortunes grew by $2.5 billion a day last year as poorest saw their wealth fall. Ανακτήθηκε 20/12/2019 | 10:26 μ.μ. Διαθέσιμο στο:



Μουζέλης, Ν. «Ο ρόλος της κατάρτισης και της δια βίου μάθησης» (Ελευθεροτυπία, 7-10-2010

«Ο κεντρικός ρόλος που παίζουν η κατάρτιση και η διά βίου μάθηση στην Ευρώπη έχει επίσης να κάνει με την ανεργία που μαστίζει όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Η εκπαίδευση και η επανεκπαίδευση δεν μπορούν να εξαλείψουν την ανεργία. Μπορούν όμως να τη μειώσουν με ένα σύστημα κατάρτισης και διά βίου μάθησης που θα έδινε την ευκαιρία σε έναν άνεργο είτε να αποκτήσει νέες δεξιότητες, αναγκαίες για την επιστροφή στην αγορά εργασίας, είτε να προσφέρει καλά αμειβόμενες υπηρεσίες στον χώρο της κοινότητας. Με άλλα λόγια, η πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση της ανεργίας σήμερα είναι η δημιουργία ενός συστήματος όπου ο εργαζόμενος θα μπορεί να κινείται στο τρίγωνο: αγορά εργασίας-εκπαίδευση-κοινωνικός χώρος. Πράγματι οι χώρες που έχουν πετύχει να ρίξουν την ανεργία κάτω από το 4% είναι χώρες που έχουν σοβαρές υποδομές κατάρτισης και διά βίου μάθησης, καθώς και ένα αναπτυγμένο κοινωνικό κράτος που προσφέρει ένα ικανοποιητικό δίχτυ ασφαλείας σε όσους βρίσκονται εκτός της αγοράς εργασίας. (Μουζέλης, Ν. «Ο ρόλος της κατάρτισης και της δια βίου μάθησης» (Ελευθεροτυπία, 7-10-2010).



Δείτε στο EKABNews




About " "

Το EKABNews έχει δημιουργηθεί και υποστηρίζεται από εργαζόμενους του ΕΚΑΒ με σκοπό την συγκέντρωση των δημοσιευμάτων που αφορούνε την υπηρεσία και όχι μόνο.. Η ενημέρωση των συναδέλφων , η παρουσίαση διάφορων θεμάτων που αφορούνε τον χώρο, η προβολή των τοπικών νέων ανά παράρτημα, αλλά και η γενικότερη προβολή του ΕΚΑΒ.. είναι μερικοί από τους στόχους της σελίδας. Ευχαριστούμε για την υποστήριξη!

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλούμε τους φίλους αναγνώστες:

ΟΧΙ SPAM,
ΟΧΙ GREEKLISH,
ΟΧΙ ΠΡΟΣΒΛΗΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

Παρακαλούμε το σχόλιό σας να είναι σχετικό με την παραπάνω ανάρτηση.
Γενικές απορίες μόνο στη σελίδα μας στο facebook.

 
Copyright © 2013 EKABNews