ΕΙΔΗΣΕΙΣ

31/8/20

Φώτης Μπαξεβάνης: Η κοινωνική θέση της γυναίκας στην δυτική και στην μουσουλμανική κοινωνία. Η έννοια της διαφορετικότητας και της κοινότητας στον Φεμινισμό και στον Ισλαμικό Φονταμενταλισμό

Κυριακή, 30 Αυγούστου 2020

EKABNews

Ο Φώτης Μπαξεβάνης είναι Διάσωστης-Πλήρωμα ασθενοφόρου στο ΕΚΑΒ Αθήνας


ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Εισαγωγή. 1.

Περιγραφή των βασικών δομών του Φεμινισμού και του Ισλαμικού Φονταμενταλισμού. Το παράδειγμα της κλειτοριδεκτομής και της μαντίλας. 2.

Η κοινότητα και η διαφορετικότητα μέσα από τον Ισλαμικό Φονταμενταλισμό και τον Φεμινισμό. 4.

Συμπεράσματα 9.

Βιβλιογραφία 10.

 

«Σε μερικά μέρη έχω δει γυναίκες που βάζουν ένα ύφασμα για να κρύψουν το πρόσωπό τους και γυρνούν την πλάτη πέφτουν στο έδαφος όταν περνά ένας άντρας. Ποιο είναι το νόημα και λογική αυτής της συμπεριφοράς; Κύριοι, μπορούν οι μητέρες και οι κόρες ενός πολιτισμένου έθνους να υιοθετήσουν μια τόσο παράξενη στάση, μια τόσο βάρβαρη συνήθεια; Είναι ένα θέαμα που γελοιοποιεί το έθνος. Πρέπει να σταματήσει αμέσως». (Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, Αντίπολη, 30.08.1925) 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στη δεκαετία του 1980 ο Φεμινισμός δρα σε ένα σύνθετο και εχθρικό πολιτικό περιβάλλον. Αφενός, λόγω της ενδυνάμωσης του Ισλαμικού Φονταμενταλισμού, που περιορίζει τη γυναίκα στον οικιακό χώρο, αποστερώντας της τη δυνατότητα συμμετοχής στη δημόσια ζωή και επαναφέροντας συντηρητικές πρακτικές και ήθη. Αφετέρου, λόγω των δομικών αντιφάσεων του Φιλελευθερισμού, ο οποίος, προσπαθώντας να συγκεράσει τον Φονταμενταλισμό της αγοράς με μια συντηρητική κοινωνική φιλοσοφία δημιουργώντας το μόρφωμα της Νέας Δεξιάς, απελευθερώνει απροκάλυπτα αντιφεμινιστικές δυνάμεις (Heywood, 2007:119,120). Αυτές αποσκοπούν στην επαναφορά οικογενειακών πατριαρχικών αξιών και ιδεών, οι οποίες θεωρούνται φυσικές και, ως τέτοιες, εγγυούνται την κοινωνική τάξη και σταθερότητα (Heywood, 2007: 462).

Με αφορμή την εισαγωγή του «μαθήματος» Cheerleading σε δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια, όπου οι μαθήτριες θα μαθαίνουν τον τρόπο να διασκεδάζουν ημίγυμνες τους άντρες που αγωνίζονται, θα επιχειρήσω να αποτυπώσω τη θέση της γυναίκας στην ισλαμική φονταμενταλιστική κοινωνία, όπου καταπιέζεται η ανάδυση της διαφορετικότητας και η ανάδειξη της ελεύθερης προσωπικότητας. Μέσα από ένα καθημερινό παράδειγμα, όπως αυτό της κλειτοριδεκτομής και της αμφίεσης της μαντίλας, θα συζητηθούν γενικότερες έννοιες, όπως η διαφορετικότητα, η ανεκτικότητα και η κοινότητα. Ακολούθως θα γίνουν συσχετισμοί και συγκρίσεις μεταξύ δύο ιδεολογικών ρευμάτων, του Φιλελεύθερου Φεμινισμού και του Ισλαμικού Φονταμενταλισμού.


Περιγραφή των βασικών δομών του Φεμινισμού και του Ισλαμικού Φονταμενταλισμού. Το παράδειγμα της κλειτοριδεκτομής και της μαντίλας.

Η Waris Diiriye (Λουλούδι της Ερήμου), δεν είναι η μοναδική γυναίκα που υπέστη κλειτοριδεκτομή. Όμως είναι η πρώτη μουσουλμάνα που μίλησε δημοσίως γι’ αυτή, συνεισφέροντας στη κατάργησή της (2007) σε 14 αφρικανικά κράτη. Ωστόσο εφαρμόζεται σε πολλές αφρικανικές και ασιατικές χώρες, αλλά και σε κοινότητες μουσουλμάνων μεταναστών στην Αμερική, στην Ευρώπη και στην Ελλάδα (e-daily, 2017). Η καταγωγή της κλειτοριδεκτομής είναι φαραωνική και έχει διαδοθεί στις περισσότερες ισλαμικές χώρες. Συνήθως γίνεται σε κορίτσια 4-12 ετών, τα οποία έχουν άγνοια για το τι θα αντιμετωπίσουν. Οι ψυχικές και σωματικές επιπτώσεις είναι ολέθριες, καθώς η γυναίκα στερείται κάθε ερωτικής επιθυμίας, ταλαιπωρείται από δυσμηνόρροια και μολύνσεις, ενώ παρατηρείται αυξημένη θνησιμότητα στη διάρκεια της γέννας (Κεφαλά, 2014).

Σε μια αυστηρά πατριαρχική κοινωνία, το δικαίωμα της ελεύθερης βούλησης και της αυτόνομης επιλογής είναι ανύπαρκτο. Το «έθιμο» προσδιορίζει τα κορίτσια ως μέλη της κοινότητας, η πλειοψηφία των οποίων απέχει της βασικής εκπαίδευσης. Η επιλογή μιας γυναίκας στη διαφορετικότητα, στην Κένυα ή στο Μάλι, βρίσκεται έξω από το φαντασιακό πεδίο (comfort zone) και το δίκτυο ιδεών της, καθώς η άρνηση συμμετοχής επισείει τον κοινωνικό της αποκλεισμό. Η γυναίκα δεν καθίσταται καλύτερη μουσουλμάνα ή χριστιανή, μέσω ενός «εθίμου» εγγεγραμμένου στη στενόμυαλη πατριαρχική παράδοση που την αντιμετωπίζει φοβικά. Αποτελεί μια επώδυνη διαδικασία υποδούλωσης της, μέσω του έγγαμου βίου, στην ανδροκρατούμενη κοινωνία. Η άνιση κοινωνική θέση της γυναίκας δεν οφείλεται σε ψυχολογικά ή βιολογικά αίτια, αλλά στους τρόπους παραγωγής, στους κοινωνικούς ρόλους, στη διπλή καταπίεση ως τάξη και φύλο (Hewood, 2007:424,436,449˙ Κεφαλά, 2014). Μέσα σε αυτά τα ασφυκτικά κοινωνικά πλαίσια τίθεται το θέμα της τήρησης των πολιτισμικών παραδόσεων της κοινότητας. Την ίδια στιγμή, η γυναίκα πρέπει να διαπραγματευτεί με τον εαυτό της το δικαίωμα να αποτινάξει κάθε πνευματικό εκβιασμό και να πει ένα μεγάλο όχι σε ότι εξαναγκάζεται να πράξει και να σκεφτεί (Kymlicka, 62010:333,512).

Σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία, η γυναίκα πρέπει να καταπιέζει την σεξουαλικότητα της, θυμίζοντας στον άνδρα ότι μπορεί να την εμπιστεύεται. Ωστόσο, δεν αποτελεί έκπληξη η απαίτηση διατήρησης αυτού του κοινωνικού status από τον άνδρα, αλλά η συναίνεση μεγάλης μερίδας γυναικών, που, φοβούμενες το άγνωστο, αδυνατούν να επιφυλάξουν μια άλλη μοίρα στον εαυτό τους. Είναι τέτοια η αβεβαιότητα της γυναίκας, για το νέο δυναμικό ρόλο που πρόθυμα της παραχωρεί η κοινωνικοοικονομική εξέλιξη, καθώς νοιώθει να «διαφθείρεται» από μια «δυτική» προπαγάνδα που υπογραμμίζει τα λαθεμένα έθιμα της μητρικής της κοινωνίας (Kymlicka, 62010:462-464). Η παροχή, και όχι απλά η δυνατότητα, ενημέρωσης και μόρφωσης, η αποτροπή της γκετοποίησης, μέσα από μια πολυπολιτισμική κοινωνική διαδικασία ένταξης μεταναστών και προσφύγων, συνεισφέρει στην αυτοκαθορισμό των γυναικών, και στην λήψη γενναίων αποφάσεων που θα αλλάξουν τον κόσμο τους (Πιτούλη, 2012).

Με την παράθεση ενός δεύτερου καθημερινού παραδείγματος, σκιαγραφείται η διαφορετικότητα μιας μουσουλμάνας, η οποία, φορώντας hijab, ετεροκαθορίζεται στο πλαίσιο της γαλλικής κοινωνίας. Την ίδια στιγμή ταυτοποιείται ως μέλος της κοινότητάς της, ορίζοντας ποια είναι. Εξετάζεται η συμπεριφορά του γαλλικού φεμινισμού και της κοινωνίας, μέσα από την ψήφιση του αντι-μουσουλμανικού νόμου (2004) που απαγορεύει στις μαθήτριες να φορούν hijab, ως πράξη αντίθετη στο κοσμικό κράτος (laïcité). Υπάρχει μια προϊστορία 40 ετών, όπου τα Μ.Μ.Ε. αναρωτιούνται αδιάλειπτα αν «συμβιβάζεται το Ισλάμ με τη δημοκρατία» (Delphy, 2015).

Με τον καιρό το κοινό πείθεται ότι απειλείται από το Ισλάμ και από 5 εκ. παιδιά Βορειοαφρικανών μεταναστών. Η laïcité χρησιμοποιείται ως επιχείρημα κατά των μουσουλμάνων και η ισλαμοφοβία ως όχημα αποδοχής του ρατσισμού. Πριν την ισχύ του αντι-μουσουλμανικού νόμου, Γαλλίδες φεμινίστριες δεν δέχονταν μαντιλοφορεμένες γυναίκες στις συνελεύσεις τους, θεωρώντας τη μαντίλα ως σύμβολο καταπίεσης. Την ίδια στιγμή, φεμινίστριες αντίθετες στις διακρίσεις αυτές αναρωτιούνται αν διάφορα σύμβολα θηλυκότητας (γόβες-κραγιόν) αποτελούν εξίσου σύμβολα της γυναικείας καταπίεσης (Kymlicka, 62010:458-462,480-481). Η πολυπολιτισμικότητα, προαπαιτούμενο της δικαιοσύνης, δεν συνεπάγεται μεροληπτικά προνόμια, αλλά την αποζημίωση για μεροληπτικά μειονεκτήματα (Kymlicka, 62010:494).

Η πιθανολογούμενη καταναγκαστική αμφίεση της μαντίλας, δεν διορθώνεται με σχολικές αποβολές και την γκετοποίηση κοριτσιών σε καταπιεστικές οικογένειες. Εάν οι Γαλλίδες φεμινίστριες βλέπουν τις μαντιλοφορεμένες μουσουλμάνες ως καταπιεσμένες γυναίκες, τότε πρέπει να τις αγκαλιάσουν και όχι να τις περιορίσουν. Όμως οι μουσουλμάνες δεν θεωρούνται «πραγματικές» Γαλλίδες, καθώς η δυτική κοινωνία δεν επιθυμεί να καταλάβει ότι αυτοπροσδιορίζονται φορώντας ένα εμφανώς θρησκευτικό σύμβολο. Δηλώνουν αλληλεγγύη σε άλλες μουσουλμάνες, που δραπετεύουν από μια πιεστική πραγματικότητα σε μια θρησκευτική πνευματικότητα, προβαίνοντας σε μια σιωπηλή ανυπακοή στο κατεστημένο. Οι μαντιλοφορεμένες μουσουλμάνες υφίστανται την ίδια πατριαρχική καταπίεση, πλέον των φυλετικών διακρίσεων (Hewood, 2007: 442,460).

 

Η κοινότητα και η διαφορετικότητα μέσα από τον Ισλαμικό Φονταμενταλισμό και τον Φεμινισμό. 

Κάθε μια από τις ιδεολογίες που γέννησε η Γαλλική Επανάσταση προσφέρει μια δική της αντίληψη για την ισότητα την ελευθερία και την κοινότητα. Η τελευταία, λαμβάνει τη μορφή τάξης, ιθαγένειας, εθνικής καταγωγής, πολιτισμικής ταυτότητας. Ο Φιλελευθερισμός υποβαθμίζει την έννοια της κοινότητας, θεωρώντας ότι χειραγωγείται από ολοκληρωτικά καθεστώτα, ενώ ο Νεοφιλελευθερισμός θεωρεί την ύπαρξη της συμβατική, καθώς σημείο αναφοράς αποτελούν οι άνθρωποι και οι οικογένειές τους (Kymlicka, 62010:318˙ Hewood 119,157).

Ωστόσο ο Κοινοτισμός απορρίπτει την αφηρημένη έννοια του ατόμου, καθώς δεν είναι αυτόφωτο, αντλώντας ταυτότητα από ένα πολιτισμικό, κοινωνικό και ιστορικό περιβάλλον. Η φιλελεύθερη κοινωνία αδυνατεί να προάγει τη συνεργασία και την συλλογική προσπάθεια. Ο Φεμινισμός απορρίπτει την οικουμενικότητα του Φιλελευθερισμού ως υπόβαθρο του κοινωνικού φύλου, γιατί αδιαφορεί για τη σημασία του, ενώ υπερασπίζεται μια έντονα ανδρική προσωπικότητα. Η πολυπολιτισμικότητα, η συνύπαρξη διαφορετικών πολιτισμικών κοινωνιών, αφενός στηρίζει την ταυτότητα στα συλλογικά, εθνοτικά, γλωσσικά, φυλετικά χαρακτηριστικά τους, αφετέρου αδιαφορεί αν η ταυτότητα αυτή είναι φιλελεύθερη ή όχι (Heywood, 2007:138,139).

Η εξέλιξη του γυναικείου κινήματος και της καταπίεσης των γυναικών, κορυφώνεται σήμερα στις αναπτυσσόμενες ισλαμικές χώρες. Η γυναικεία συμπεριφορά και δράση καθορίζεται μέσα σε ένα άκαμπτο πλαίσιο, απουσιάζοντας από τα δημόσια πράγματα, περιορισμένη στον οικιακό-ιδιωτικό χώρο, ανατρέφοντας τα παιδία και υπηρετώντας το κοινωνικοπολιτικό σύστημα με συγκεκριμένο τρόπο (Heywood, 2007:431,449).

Το γυναικείο κίνημα κατακτά το δικαίωμα στην ψήφο και την πρόσβαση στην εκπαίδευση, ενώ διεκδικεί περισσότερες θέσεις εκπροσώπησης στο δημόσιο-επιχειρηματικό χώρο, νομιμοποίηση των αμβλώσεων, κατάργηση της κλειτοριδεκτομής και της μαντίλας (Heywood, 2007:423). Παρότι στην κοινωνία ενισχύεται ένα εξισωτικό υπόβαθρο, καθώς εγκαταλείπονται απόψεις περί διάκρισης των φύλων, οι γυναίκες θεωρούν ότι δεν καλύπτονται από θέσεις που προσεγγίζονται με ανδρική ματιά. Η ισότητα των φύλων, η διάκριση ιδιωτικού-δημόσιου χώρου, δικαιοσύνης-μέριμνας, λογικής-συναισθήματος ενισχύουν μια φιλελεύθερη μεροληπτική στάση απέναντι τους (Kymlicka, 62010:503,504,546,553).

Η συζήτηση σχετικά με την κοινότητα, τη διαφορετικότητα, την ανεκτικότητα, την έννοια του ατόμου και του εαυτού στη σύγχρονη κοινωνία, οδηγεί στην έννοια της συγκρότησης της ταυτότητας και του ρόλου της γυναίκας ενταγμένης σε αυτή. Η ελευθερία της βούλησης συνδέεται, ως ένα βαθμό, με την θετική ελευθερία, την ελευθερία που σέβεται τα δικαιώματα του συνανθρώπου και κινείται εντός του κοινωνικού πλαισίου. Σταδιακά αποδυναμώνεται το επιχείρημα του περιορισμού της γυναίκας στον ιδιωτικό χώρο λόγω βιολογικών συνθηκών. Ο δυτικός Φιλελευθερισμός στηρίζει νομικά την ισότητα στην πρόσβαση των γυναικών σε παραδοσιακά ανδρικά επαγγέλματα, όπως πανεπιστήμια, πολιτικοοικονομικές δραστηριότητες, στρατιωτικά επαγγέλματα. Ωστόσο αυτή δεν υλοποιείται πρακτικά, κλιμακώνοντας τη «θηλυκοποίηση» της ένδειας. Αγνοεί τις ανισότητες των φύλων που ενσωματώνονται στον τρόπο που ορίζονται οι διάφορες θέσεις. Οι κοινωνικοί ρόλοι καθορίζονται από άνδρες, αλλά αγνοείται το φύλο όσων θα τους στελεχώσουν. Η γυναίκα, εκτός της καθημερινής «διπλής βάρδιας», αντιμετωπίζει στον ιδιωτικό χώρο την σεξουαλική παρενόχληση και τη βία (Kymlicka, 62010:505-508).

Στο δεύτερο κύμα του Φεμινισμού, καταγράφεται μια τυπική ισότητα ίσων ευκαιριών, μεταξύ ανδρών και γυναικών, προσαρμοσμένη στις ανάγκες του άνδρα, όπως η τυπική ισότητα στους νόμους, στην μόρφωση, στην παροχή υγείας, προσαρμόζεται στα μέτρα ενός πλουσίου και όχι ενός φτωχού. Κανένας δεν αποκλείεται από τίποτα, ωστόσο υπάρχει μια βάση διακρίσεων υπέρ του πλούσιου, αντίστοιχη με αυτή του άντρα (Heywood, 2007:444,445˙ Βανδώρος, 2015:156-159). Από την «προσέγγιση της διαφοράς», μεταξύ ανδρών και γυναικών, πρέπει να υπάρξει μετάβαση σε αυτή της «κυριαρχίας», στην ισότητα των φύλων.

Το σεξιστικό cheerleading θεωρείται ξεπερασμένο από τη δεκαετία του 1990, καθώς δεν αποτελεί πλέον σημείο αναφοράς για την εφηβική ηλικία. Ξεκίνησε το 1898 από άνδρες οι οποίοι επευφημούσαν τις ομάδες τους. Η «κυριαρχία των γυναικών» ξεκινά από τη δεκαετία του 1940, όταν ομάδες κοριτσιών διασκεδάζουν το κοινό και «εμψυχώνουν» τους αθλητές. Από το 1972, οι Dallas Cowboys Cheerleaders τηρούν αυστηρά κριτήρια επιλογής, καθώς προϋπόθεση συμμετοχής σε αυτή τη δραστηριότητα είναι η αποκαλυπτική εμφάνιση και η ελαφρότητα στη συμπεριφορά των κοριτσιών. Γίνεται αντιληπτό ότι καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη τη συμμετοχή παιδιών, με παχυσαρκία, ακμή και φυσικά αφροαμερικανική καταγωγή. Η επιλογή στη βάση «φυσικών» κριτηρίων, μέσα σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον, προβάλλει την ταυτότητα της αριστείας και τον στιγματισμό της αποτυχίας. Ο ανταγωνισμός σε επίπεδο ομάδων έχει ως συνέπεια τους σοβαρούς τραυματισμούς των κοριτσιών, ενώ αυτός μεταξύ των σχολείων, αφαιρεί την ευχαρίστηση και την προσωπική ολοκλήρωση και πραγμάτωση του ατόμου. Για τη σεναριογράφο-μυθιστοριογράφο Jessica Bendinger, μια μαζορέτα είναι «μια γυναίκα που φορά μια πατριαρχική στολή, ελκυστική για το ανδρικό βλέμμα». Το αμερικανικό φεμινιστικό κίνημα, στα τέλη της δεκαετίας του 2000 ανοίγει το θέμα της αντιμετώπισης της γυναίκας σαν αντικείμενο της ποπ κουλτούρας (Duca, 2015).

Κάποιες φεμινίστριες θεωρούν ανώφελη τη δικαιοσύνη με όρους ισότητας, απαιτώντας τον αυτοπροσδιορισμό τους με όρους αυτονομίας. Η ισότητα προϋποθέτει μια εκτίμηση σύμφωνα με ένα κριτήριο, το οποίο, κατά τους φιλελεύθερους, ένας αυτόνομος αυτοπροσδιοριζόμενος άνθρωπος το απορρίπτει ή το αναθεωρεί. Ο Νεοφιλελευθερισμός, απορρίπτοντας την τυπική αρχή της μη διάκρισης, απορρίπτει και την «προσέγγιση της κυριαρχίας». Έτσι, ένας εργοδότης μπορεί να απολύσει, με βάση το ιδιοκτησιακό συμφέρον, μια έγκυο υπάλληλο (Kymlicka, 62010:512-514˙ The Press Project, 2018). Για να ενσωματωθεί η «προσέγγιση της κυριαρχίας», πρέπει να εγκαταλειφθεί ο διαχωρισμός μεταξύ δημόσιου-ιδιωτικού χώρου και δικαιοσύνης-φροντίδας, εστιάζοντας στη γυναικεία καταπίεση εντός του οίκου.

Το «δόγμα της οικογενειακής αυτονομίας» αμφισβητείται (1960), ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστήριο (Η.Π.Α.) θεωρεί το γάμο θεμέλιο των αποφάσεων του. Απορρίπτει κάθε φιλελεύθερη χροιά στον ιδιωτικό βίο, πλην της παραδοσιακής οικογενειακής δομής. Το ρομαντικό ιδεώδες συγχωνεύεται από το συντηρητικό, ανάγοντας την ετεροφυλοφιλική οικογένεια σε προμαχώνα της κοινωνίας. Όταν το Δικαστήριο μιλά για φιλελεύθερη διάκριση δημόσιου-ιδιωτικού, επικαλείται την διάκριση οικιακού- δημοσίου, υποτάσσοντας την προσωπική ζωή της γυναίκας στο οικογενειακό άβατο (Kymlicka, 62010:527).

Ο Φονταμενταλισμός βρίσκεται στον αντίποδα της ατομικής ελευθερίας και του φιλελεύθερου πολιτισμού. Το πολιτικό Ισλάμ ειδικότερα, προσφέρει στον αναπτυσσόμενο κόσμο μια μη-δυτική προοπτική, καταπιέζοντας τη γυναικεία υπόσταση (Heywood, 2007:138,139). Ο Φονταμενταλισμός (fundamentum), εκκινεί από τον Αμερικανικό Προτεσταντισμό, υποδηλώνοντας την επιστροφή στα θεμέλια της πίστης˙ ο όρος για το Ισλάμ είναι «usul» (Βανδώρος, 2015:189,190). Στη σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζει τις μεγάλες θρησκείες, αποτελώντας συνώνυμο της καταπίεσης και της μισαλλοδοξίας. Στην ακραία του μορφή ταυτίζει θρησκεία και πολιτική, οργανώνοντας όλο το πολιτικοθρησκευτικό υπόβαθρο της κοινωνίας και του κράτους (Ιράν δεκαετία 1970). Διεισδύει σε κοινωνίες με κρίση ταυτότητας, λόγω της κυριαρχίας της εκκοσμίκευσης και του Ορθού Λόγου του Διαφωτισμού που αποσαθρώνουν την «ηθική δομή», του αντίκτυπου της μετα-αποικιοκρατίας στον αναπτυσσόμενο κόσμο, της υπονόμευσης του επαναστατικού σοσιαλισμού και της παγκοσμιοποίησης που εξαϋλώνει την εθνική ταυτότητα (Heywood, 2007:510-515).

Στο σημείο αυτό προκαλείται ένταση με τον Φιλελευθερισμό, ο οποίος περιορίζει την διείσδυση της θρησκείας στην πολιτική. Η διάκριση δημόσιου-ιδιωτικού αποδεικνύεται γόνιμη, αναπτύσσοντας θεσμούς ως ανάχωμα στον Φονταμενταλισμό και στον Λαϊκισμό, ο οποίος συνδέεται με τον αντι-μοντερνισμό (Heywood, 2007:514,521-532). Με τη διάκριση των εξουσιών, το διαχωρισμό Εκκλησίας-Κράτους και την ανεξιθρησκεία, η διακυβέρνηση εγγυάται την μη παρέμβαση σε ιδιωτικές υποθέσεις όπως το θρήσκευμα. Μπορεί Φονταμενταλισμός και Φεμινισμός να αντίκεινται στη διάκριση δημόσιου-ιδιωτικού, ωστόσο ο πρώτος αντιμετωπίζει την πολιτική με όρους διακυβέρνησης, καθορίζοντας, ελέω Θεού, την οικογένεια, την κοινωνία, τη θρησκεία και την ψυχολογία του ατόμου. Απορρίπτοντας τη διάκριση θρησκείας-πολιτικής, προσφέρει το αίσθημα του «ανήκειν» στους «ορφανούς» που δημιουργεί το παγκοσμιοποιημένο τοπίο. Θεωρεί την ιδιωτικότητα στην πίστη υπεύθυνη για την εξάπλωση του υλισμού και της παραβατικότητας (Heywood, 2007:516-519).

Για τον Weber, η επίδραση των ψυχολογικών κυρώσεων, προερχόμενη από τη θρησκευτική διδασκαλεία και πίστη, διαμορφώνει ένα σύστημα αξιών και μια ορισμένη πρακτική συμπεριφορά ενσωματωμένη σε μικρές ή μεγάλες ομάδες (Weber, 2006:32,33,84,85). Για τους κοινοτιστές το κοινό αγαθό είναι ουσιαστικό στη διαμόρφωση ενός αγαθού βίου, που ορίζει τον τρόπο ζωής της κοινότητας. Οι προσωπικές προτιμήσεις αξιολογούνται και επιβραβεύονται με βάση τη συμμόρφωση σε αυτό το κοινό αγαθό. Ο Φιλελευθερισμός θεωρεί ότι ο σεβασμός του αυτοκαθορισμού απαιτεί «κρατική ουδετερότητα». Αντίθετα ο Κοινοτισμός πιστεύει στη σύνδεση αυτοκαθορισμού και «ουδετερότητας», σύμφωνα με τις ισχύουσες πολιτιστικές πρακτικές και παραδόσεις (Kymlicka, 62010:332,333).

Η απήχηση του Φονταμενταλισμού οφείλεται στο τρόπο κατανόησης της δικαιοσύνης από την «φιλελεύθερη» κοινωνία, η οποία αγνοεί τους περιθωριοποιημένους λόγω της καπιταλιστικής της δομής. Οι διχογνωμίες για το πρόβλημα των θετικών διακρίσεων, αντιμετωπίζονται με μια ευρύτερη αντίληψη της δικαιοσύνης (Kymlicka, 62010:322). Λόγω της αξίωσης μιας διαφοροποιημένης ιδιότητας του πολίτη από τις εθνικοπολιτισμικές ομάδες, η δικαιοσύνη οφείλει μια κριτική προσέγγιση των «μειονοτικών δικαιωμάτων», ειδικά όταν αυτά αφορούν ζητήματα φύλου και σεξουαλικότητας, καθώς διατηρούνται παραδοσιακές μορφές γυναικείας καταπίεσης. Η πιθανή επιλογή διαφοροποιημένων κανόνων, ενδεχομένως να εξομαλύνει αδικίες εις βάρος των ομάδων αυτών (Kymlicka, 62010:457,458,463-465,494).

Ο Ισλαμικός Φεμινισμός διατυπώνει αιτήματα ισονομίας και κοινωνικής χειραφέτησης στην ιδιωτική και δημόσια σφαίρα. Η θρησκευτική του έκφανση αντλεί επιχειρήματα για την ισότητα των δύο φύλων, μέσα από νέες ερμηνείες των ιερών γραφών, ενώ η κοσμική (almaniyya) συντάσσεται με το φιλελεύθερο αστικό φεμινιστικό κίνημα, προτάσσοντας το κοσμικό κράτος ως εγγυητή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Υπάρχει ένα κλίμα συμπόρευσης των δύο τάσεων (Αίγυπτος), με κοινές δράσεις σε κοινωνικοπολιτικά θέματα. Πλέον, οι Ιράνες κοπέλες, εξασφαλίζοντας πατρική συγκατάθεση, μπορούν να σπουδάζουν στο εξωτερικό. Αντίθετα οι Τουρκάλες φεμινίστριες, αν και απελευθερωμένες, δεν έχουν βρει κοινό βηματισμό, λόγω προβλημάτων στις κοινωνικές δομές και όχι με το θρησκευτικό κατεστημένο (Κασούμη, 2009:41,42,71,85˙ Γιασεμή, 2011:61-63).

Ο Ισλαμικός Φονταμενταλισμός εντοπίζεται στην Ασία, στην Αφρική, ενώ επεκτείνεται σταθερά στην Ευρώπη. Αποτελεί ένα ολοκληρωμένο κίνημα πολιτικοοικονομικής και ηθικής καθοδήγησης βασισμένο στη διδασκαλία του Κορανίου, και στην παράδοση, «Sunna». Δεσμευμένο στην Ισλαμική πίστη, καθιστά την πολιτική «θεραπαινίδα της θρησκείας». Η εμφάνιση εθνικιστικών, δυτικότροπων κινημάτων, συνιστά κατάφωρη προσβολή του Ισλάμ. Η τάξη στην κοινότητα, «ummah», επιβάλλεται με την «ισλαμική αναβίωση», η οποία περιλαμβάνει την πλήρη υποτέλεια της γυναίκας στον άνδρα, τον κοινωνικό αποκλεισμό της και την υποχρεωτική ένδυσή της με μαντίλα ή «burka» (Βανδώρος, 2015:194,195).

Η Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν (1979), υπό τον Khomeini, αποτέλεσε ορόσημο στην αναστολή των γυναικείων δικαιωμάτων, ακυρώνοντας αγώνες δεκαετιών για την γυναικεία χειραφέτηση στις ισλαμικές κοινωνίες (Γιασεμή, 2011:60). Ο Ισλαμικός Φονταμενταλισμός των Taliban (1997) εκρίζωσε τη δυτική «διαφθορά», καταργώντας τη μουσική και απομονώνοντας τη γυναίκα στην οικιακή σφαίρα (Heywood, 2007:533,534). Στο Ισλαμικό Κράτος, με την ανακήρυξη του σε χαλιφάτο (2014), διατάχθηκε, σύμφωνα με πηγές του ΟΗΕ, κλειτοριδεκτομή στις γυναίκες μεταξύ 11-46 ετών στην περιοχή της Μοσούλης (Βανδώρος, 2015:194,195˙ Αρετάκη, 2015).

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Κάποιες γυναίκες, ατυχώς, έχουν γεννηθεί και μεγαλώσει σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπου η πληροφόρηση και οι δημοκρατικές διαδικασίες είναι ανεπαρκείς. Ωστόσο υπάρχει πολύς δρόμος μέχρι την κοινωνική ισότητα. Η κλειτοριδεκτομή αποτελεί ένα «έθιμο» διαφύλαξης της παρθενίας της γυναίκας. Όταν ο σύζυγος, την πρώτη νύχτα του γάμου, αδυνατεί να «διεισδύσει», οι γονείς μπορούν να νοιώθουν υπερήφανοι, καθώς η κόρη τους είχε «συγκρατηθεί». Το κίνημα ενάντια στην κλειτοριδεκτομή στοχεύει στην δυνατότητα τεκνοποίησης, προστασίας της ζωή, διεκδίκησης των δικαιωμάτων στην ισότητα, στον σεβασμό, στην σεξουαλικότητα. Η κλειτοριδεκτομή αφαιρεί τη γυναικεία γεύση, την ευχαρίστηση από τη ζωή του ανθρώπου.

Ο λευκός, φιλελεύθερος φεμινισμός, αδυνατεί να αποδεχθεί ένα άλλο φεμινισμό, προσαρμοσμένο στην ισλαμική κουλτούρα. Αδυνατεί να τον εξετάσει έξω από την δυτική σκέψη και κοσμοαντίληψη, διευρύνοντας το κοινωνικό χάσμα. Ο λευκός, ετεροφυλόφιλος, σωματικά ικανός άνδρας πρέπει, να καταλάβει ότι υπάρχουν μειονοτικές ομάδες, οι οποίες απαιτούν πολιτικές αναδιανομής και αναγνώρισης.

Οι δυτικές «φιλελεύθερες» κοινωνίες, ενώ δεν ταυτίζονται πλήρως με το μοντέλο της πατριαρχικής κοινωνίας, συμμερίζονται τα ουσιώδη χαρακτηριστικά του. Η αντιμετώπιση των αδικιών απαιτεί την εννοιολογική ανασυγκρότηση της ανισότητας των φύλων, από πρόβλημα αυθαιρέτων διακρίσεων σε πρόβλημα κυριαρχίας. Την μεγαλύτερη ανάγκη για ίση αντιμετώπιση, έχουν όσοι έχουν μεγάλες κοινωνικές διαφορές με αυτούς που καθορίζουν σε ποιο βαθμό κάποιοι θα αντιμετωπίζονται διαφορές με αυτούς που καθορίζουν σε ποιο βαθμό κάποιοι θα αντιμετωπίζονται ισότιμα.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Heywood, Andrew. (2007): Πολιτικές Ιδεολογίες, Αθήνα: Επίκεντρο.

Kymlicka, Will. (62010): Η πολιτική φιλοσοφία της εποχής μας, (μτφ Γρ. Μολύβας), Αθήνα: Πόλις.

Weber, Max. (2006): Η Προτεσταντική Ηθική και το Πνεύμα του Καπιταλισμού. (Μτφρ. Μ.Γ. Κυπραίος), Αθήνα: Gutenberg.

Αρετάκη, Μυρτώ. (2015): Κλειτοριδεκτομή: Η κατάρα της γυναικείας σεξουαλικότητας. The Press Project. Ανακτήθηκε 7/5/2018 00:50. Διαθέσιμο στο: https://www.thepressproject.gr/article/72599/Kleitoridektomi-I-katara-tis-gunaikeias-seksoualikotitas

Βανδώρος, Σωτήρης. (2015): Εισαγωγή στις Πολιτικές Ιδεολογίες, Ζωγράφου:

Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. Διαθέσιμο στο: https://repository.kallipos.gr/bitstream/11419/4733/4/00_master%20document_%CE%95%CE%99%CE%A3.%CE%A0%CE%9F%CE%9B.%CE%99%CE%94%CE%95%CE%9F%CE%9B_%CE%A4%CE%95%CE%9B%CE%99%CE%9A%CE%9F.pdf

Γιασεμή, Ζαχαρούλα. (2011): Ισλαμικός Φεμινισμός. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Θεολογική Σχολή Τμήμα Θεολογίας. Διπλωματική Εργασία για την Απόκτηση Μεταπτυχιακού Διπλώματος με Ειδίκευση στη Θρησκειολογία, Επιβλέπουσα: Λεκτ. Ζιάκα Αγγελική Θεσσαλονίκη. Διαθέσιμο στο: http://ikee.lib.auth.gr/record/127238/files/GRI-2011-7262.pdf

Κασούμη, Ζωή. (2009): Η θέση της γυναίκας στο Ισλάμ και την Ινδουιστική θρησκευτική παράδοση. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών του Ανθρώπου. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Πτυχιακή Εργασία. Α' Επιβλέπων: Καριώτογλου Αλέξανδρος Β' Επιβλέπουσα: Παπαρούση Μαρίτα. Διαθέσιμο στο: http://ir.lib.uth.gr/bitstream/handle/11615/13064/P0013064.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Κεφαλά, Σαλονικιά. (2014): Ακρωτηριασμένη σεξουαλικότητα. Κλειτοριδεκτομή: η παράδοση που σκοτώνει. Διπλωματική Εργασία στη Κοινωνιολογία του Δικαίου. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης/Νομική Σχολή/Τμήμα Νομικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Α' Επιπέδου. Τομέας Ιστορίας, Φιλοσοφίας και Κοινωνιολογίας του Δικαίου. Επιβλέπων καθηγητής: Ν. Ιντζεσίλογλου Θεσσαλονίκη. Διαθέσιμο στο: http://ikee.lib.auth.gr/record/135690/files/GRI-2015-13648.pdf

Πιτούλη, Χριστίνα. (Φεβρ. 2012): Bref, www.lifo.gr 01:00. 7/5/2018. Διαθέσιμο στο: http://www.lifo.gr/videos/lifo_picks_planetearth/132247?ref=nl_170207

Πολυκάρπου, Αντρέας. (Σεπτ. 2016): Κλειτοριδεκτομή: Ο βάναυσος τρόπος αφαίρεσης γυναικείων γεννητικών οργάνων offsite.cy. Ανακτήθηκε 7/5/2018 23:50. Διαθέσιμο στο: https://www.offsite.com.cy/articles/kyria-themata/diethni/103998-kleitoridektomi-o-akrotiriasmos-ton-gynaikeion-gennitikon

Delphy, Christine. (Αυγ. 2015): Οι φεμινίστριες προδίδουν τις μουσουλμάνες υποστηρίζοντας τους ρατσιστικούς νόμους της Γαλλίας. (μτφρ. Ματίνα), Το Μώβ. Ανακτήθηκε στις 6/5/2018 01:30. Διαθέσιμο στο: https://tomov.gr/2015/08/07/%CE%BF%CE%B9-%CF%86%CE%B5%CE%BC%CE%B9%CE%BD%CE%AF%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%B5%CF%82-

e-daily Ειδήσεις. (Απριλ. 2017): Κλειτοριδεκτομές στο μέσον της Αθήνας. Ανακτήθηκε 7/5/2018 23:50. Διαθέσιμο στο: http://www.e-daily.gr/news/80828/kleitoridektomes-sto-meson-ths-athhnas

Lauren Duca (Αυγ. 2015). The Death of the cheerleader. Huffpost. Ανακτήθηκε

29/8/2020 22:00. Διαθέσιμο στο: https://www.huffpost.com/entry/the-cheerleader-in-pop-culture-bring-it-on_n_55ba55f1e4b0af35367a859a?guccounter=1

The Press Project. (2018): Ήταν έγκυος και απολύθηκε» στα Χανιά. Ανακτήθηκε 7/5/2018 00:50. Διαθέσιμο στο: https://www.thepressproject.gr/article/125578/Itan-egkuos-kai-apoluthike-sta-Xania


Δείτε στο EKABNews

Φώτης Μπαξεβάνης:Σχεδιασμός, Διοίκηση, Αξιολόγηση Προγραμμάτων Εκπαίδευσης Ενηλίκων









About " "

Το EKABNews έχει δημιουργηθεί και υποστηρίζεται από εργαζόμενους του ΕΚΑΒ με σκοπό την συγκέντρωση των δημοσιευμάτων που αφορούνε την υπηρεσία και όχι μόνο.. Η ενημέρωση των συναδέλφων , η παρουσίαση διάφορων θεμάτων που αφορούνε τον χώρο, η προβολή των τοπικών νέων ανά παράρτημα, αλλά και η γενικότερη προβολή του ΕΚΑΒ.. είναι μερικοί από τους στόχους της σελίδας. Ευχαριστούμε για την υποστήριξη!

3 σχόλια :

  1. Φώτη, διάβασα το άρθρο και δε θεωρώ ότι σχετίζεται με το cheerleading στα σχολεία, αλλά τη θέση της γυναίκας στον πολιτισμό και ιδιαίτερα στις ανατολικές χώρες...παρότι το αναφέρεις ως συγκριτικό....Επίσης, τα γραφόμενα, θα προτιμούσα να μην είναι αντιγραφή-καθε παράγραφος αντιστοιχεί στις λέξεις ενός συγγραφεα- αλλά να είναι η δική σου επιλογή σκέψης που να αντιστοιχεί σε όσα έχεις επιμελώς μελετήσει. Θα πρέπει η εργασια να καθοδηγεί τον αναγνώστη, όχι παραθέτοντας παραγράφους των βιβλίων και σελίδες, κάτι που χρειάζεται μόνο στη βιβλιογραφία που δεν είναι σωστή, αλλά να αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο...
    Θεώρησε την υπόδειξη μου ως καλοπροαίρετο σχόλιο, μια και έχω γράψει άπειρες εργασίες φοιτητών, με πάνω από 10000 λέξεις η κάθε μία, πολύ περισσότερες των απαιτούμενων και περισσότερο δύσκολες εννοείται...Κατά τα άλλα, θα στεκομουν στην καινούργια δραστηριότητα στα σχολεία με τη φράση για την Κεραμεως, ότι του φανεί του λωλοστεφανη...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Επειδή θα πρέπει να έχει περισσότερο την μορφή άρθρου κι όχι εργασίας δεν θα διαφωνήσω, γενικά. Ωστόσο, βλέπω μια αξιόλογη πρώτη προσπάθεια.
      Οπότε εύχομαι και ...στα επόμενα!

      Διαγραφή
    2. Η αντιγραφή είτε σε εργασία είτε σε άρθρο, δεν αντιπροσωπεύει ατομική προσπάθεια....

      Διαγραφή

Παρακαλούμε τους φίλους αναγνώστες:

ΟΧΙ SPAM,
ΟΧΙ GREEKLISH,
ΟΧΙ ΠΡΟΣΒΛΗΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

Παρακαλούμε το σχόλιό σας να είναι σχετικό με την παραπάνω ανάρτηση.
Γενικές απορίες μόνο στη σελίδα μας στο facebook.

 
Copyright © 2013 EKABNews